Nguyễn Đức Bảo; ThS. Nguyễn Văn Hiến;

Trần Ngọc Luân; ThS. Bùi Thị Phương Lý

Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương

Tóm tắt: Bài viết phân tích bối cảnh hợp tác APEC 2026 dưới sự dẫn dắt của nước chủ nhà Trung Quốc với ba trụ cột ưu tiên: Mở cửa - Đổi mới - Hợp tác, nhằm hướng tới xây dựng một cộng đồng Châu Á - Thái Bình Dương thịnh vượng. Trên cơ sở dữ liệu từ StatsAPEC, nghiên cứu đánh giá vị thế thương mại của Việt Nam trong giai đoạn 2021 - 2025. Kết quả cho thấy Việt Nam là nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu cao nhất khối APEC (+38,64%), đưa tổng quy mô thương mại đạt 926,71 tỷ USD vào năm 2025 và vươn lên vị trí thứ 10/21 nền kinh tế thành viên. Bài viết cũng làm rõ những cơ hội và thách thức đối với kinh tế Việt Nam từ đà tăng trưởng này, đồng thời đề xuất 06 định hướng chiến lược trọng tâm - bao gồm đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực doanh nghiệp vừa và nhỏ (MSMEs) và chuẩn bị thể chế - nhằm giúp Việt Nam nâng cao vị thế và chủ động định hình chương trình nghị sự khi đảm nhiệm vai trò Chủ nhà APEC 2027.

Từ khóa: APEC 2026; hội nhập kinh tế; thương mại quốc tế; chuỗi cung ứng; chuyển đổi số; chuyển đổi xanh; kinh tế Việt Nam.

1. Bối cảnh và những ưu tiên mới của APEC 2026

1.1. Bối cảnh APEC 2026

Năm 2026, Trung Quốc đảm nhiệm vai trò Chủ nhà APEC lần thứ ba, sau các năm 2001 và 2014. Với chủ đề “Xây dựng Cộng đồng Châu Á - Thái Bình Dương cùng thịnh vượng” (Building an Asia-Pacific Community to Prosper Together), APEC 2026 tập trung thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực, tăng cường liên kết và hợp tác giữa các nền kinh tế thành viên, hướng tới mục tiêu tăng trưởng và thịnh vượng chung. Chủ đề và chương trình nghị sự của APEC 2026 được triển khai trên cơ sở ba ưu tiên của nước chủ nhà là “Mở cửa - Đổi mới - Hợp tác” (Openness - Innovation - Cooperation), nhằm thúc đẩy môi trường kinh tế khu vực cởi mở, khai thác động lực tăng trưởng từ đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác để ứng phó với các thách thức chung. Các ưu tiên này được Trung Quốc công bố tại Hội nghị Quan chức cao cấp không chính thức APEC tổ chức tại Thâm Quyến tháng 12/2025 và tiếp tục được triển khai xuyên suốt chương trình APEC năm 2026.

Bối cảnh quốc tế vẫn chịu áp lực từ chủ nghĩa bảo hộ, phân mảnh chuỗi cung ứng, xung đột địa chính trị và biến động năng lượng - lương thực. Theo Báo cáo Phân tích Xu hướng Khu vực APEC (APEC Regional Trends Analysis, 2026) của APEC Policy Support Unit (PSU), tăng trưởng GDP khu vực APEC dự báo khoảng 3,1% năm 2026, duy trì mức ổn định so với 2025 trước khi chậm lại 3,0% vào 2027. Rủi ro chính đến từ rào cản thương mại gia tăng, chi phí giao dịch phức tạp hơn và bất ổn địa chính trị. Với 21 nền kinh tế thành viên, APEC có quy mô và vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế thế giới. Theo hệ thống StatsAPEC - nguồn dữ liệu thống kê tổng hợp chính thức của APEC - năm 2025, APEC tạo ra khoảng 61,4 nghìn tỷ USD GDP thực, tương đương 61,6% GDP thực của thế giới. Các nền kinh tế APEC đồng thời chiếm khoảng 50,1% xuất khẩu hàng hóa thế giới, với giá trị khoảng 13,2 nghìn tỷ USD; về thương mại dịch vụ, xuất khẩu dịch vụ thương mại của APEC đạt khoảng 3,1 nghìn tỷ USD năm 2024, tương đương 35,5% tổng xuất khẩu dịch vụ thương mại toàn cầu. Những số liệu này cho thấy APEC tiếp tục giữ vị trí trung tâm trong các dòng thương mại, đầu tư, chuỗi cung ứng và đổi mới công nghệ toàn cầu.

Thông tin chi tiết bài viết tại đây